قبل از ساخت استخر این 25 نکته را حتماً بدانید!
ساخت یک استخر عمومی بزرگ، پروژهای بسیار متفاوت از ساخت یک استخر خانگی است. در چنین پروژهای تنها ساخت یک مخزن آب مطرح نیست؛ بلکه باید مجموعهای از بخشهای عمرانی، تأسیساتی، بهداشتی، ایمنی و رفاهی در کنار یکدیگر طراحی شوند.
یک استخر عمومی ممکن است هر روز میزبان صدها نفر باشد؛ بنابراین کوچکترین اشتباه در طراحی تصفیهخانه، تهویه، رختکن، مسیرهای رفتوآمد یا تجهیزات ایمنی میتواند در زمان بهرهبرداری هزینههای زیادی ایجاد کند. از طرف دیگر، نوع کاربری استخر نیز روی طراحی آن تأثیر مستقیم دارد؛ استخر آموزشی، ورزشی، تفریحی و مسابقهای الزاماً طراحی یکسانی ندارند.
در ادامه ۲۵ نکته مهم را بررسی میکنیم که بهتر است پیش از شروع چنین پروژهای بدانید.
۱. ابتدا هدف از ساخت استخر را مشخص کنید
اولین قدم این است که بدانید استخر قرار است چه کاربری داشته باشد.
آیا هدف، آموزش شنا است؟ آیا قرار است مجموعهای تفریحی و خانوادگی باشد؟ آیا قصد برگزاری مسابقات ورزشی دارید؟ یا قرار است یک مجموعه آبی بزرگ شامل استخر، سونا، جکوزی و بخش کودکان ایجاد کنید؟
پاسخ این سؤال روی تقریباً تمام تصمیمات بعدی تأثیر میگذارد.
۲. ظرفیت استخر را قبل از طراحی مشخص کنید
استخر عمومی باید بر اساس تعداد استفادهکنندگان احتمالی طراحی شود.
اگر ظرفیت پروژه از ابتدا مشخص نباشد، ممکن است بعدها با مشکلاتی مانند کمبود رختکن، صف طولانی دوشها، ناکافی بودن تصفیه آب یا محدودیت فضای اطراف استخر مواجه شوید.
ظرفیت مناسب باید در کنار متراژ زمین و مدل کسبوکار پروژه بررسی شود.
۳. زمین مناسب برای ساخت استخر انتخاب کنید
انتخاب زمین یکی از مهمترین تصمیمهای پروژه است.
دسترسی شهری، امکان تأمین آب و برق، وضعیت فاضلاب، شرایط خاک، دسترسی خودروها، پارکینگ و امکان توسعه آینده باید بررسی شود.
در پروژههای عمومی، دسترسی آسان کاربران اهمیت زیادی دارد؛ زیرا حتی یک مجموعه بسیار باکیفیت اگر در موقعیت نامناسبی قرار داشته باشد، ممکن است با مشکل جذب مشتری مواجه شود.
۴. قبل از ساخت، مطالعات فنی انجام دهید
نباید بلافاصله پس از خرید زمین سراغ گودبرداری رفت.
مطالعات ژئوتکنیک، بررسی شرایط زمین، وضعیت آبهای زیرزمینی و بررسی سازهای باید پیش از اجرای پروژه انجام شود.
این مطالعات کمک میکنند طراحی سازه با شرایط واقعی زمین هماهنگ شود.
۵. مجوزهای لازم را از ابتدا بررسی کنید
ساخت استخر عمومی به دلیل ارتباط مستقیم با سلامت و ایمنی مردم، نیازمند توجه جدی به مجوزها و الزامات قانونی است.
نوع مجوزها با توجه به محل پروژه و نوع کاربری متفاوت است؛ بنابراین بهتر است قبل از طراحی نهایی، الزامات مراجع مربوطه بررسی شود. در منابع فنی ساخت استخر عمومی نیز دریافت مجوزهای مربوط به ساخت و الزامات بهداشتی و ایمنی بهعنوان یکی از مراحل ابتدایی پروژه مطرح شده است.
۶. نقشه معماری را حرفهای طراحی کنید
نقشه یک استخر عمومی فقط شامل خود کاسه استخر نیست.
فضای ورودی، گیشه، سالن انتظار، رختکن، دوشها، سرویسهای بهداشتی، موتورخانه، تصفیهخانه، اتاق ناجیان، انبار، فضای اداری و مسیرهای خروج اضطراری باید از ابتدا در نقشه دیده شوند.
۷. ابعاد استخر را بر اساس کاربری تعیین کنید
ابعاد استخر باید با توجه به هدف پروژه تعیین شود.
برای نمونه، استخر آموزشی با استخر مسابقات حرفهای نیازهای متفاوتی دارد. در پروژههای ورزشی نیز طولهای ۲۵ و ۵۰ متر از ابعاد رایج برای استخرهای مسابقهای هستند.
بنابراین نباید صرفاً بر اساس مساحت زمین، اندازه کاسه استخر را تعیین کرد.
۸. عمق استخر را از ابتدا اصولی طراحی کنید
عمق آب نیز باید بر اساس نوع استفاده تعیین شود.
ممکن است یک مجموعه عمومی به قسمت کمعمق برای آموزش یا کودکان و بخشهای عمیقتر برای شنای حرفهای نیاز داشته باشد.
تغییرات عمق باید به شکل کاملاً مشخص و ایمن طراحی شوند.
۹. سیستم تصفیه آب را دستکم نگیرید
یکی از حیاتیترین قسمتهای یک استخر عمومی، سیستم تصفیه آب است.
با توجه به تعداد زیاد استفادهکنندگان، سیستم تصفیه باید متناسب با حجم آب و میزان بهرهبرداری انتخاب شود.
استانداردهای ساختمانی نیز تجهیز استخرهای شنا به سیستم تصفیه آب را ضروری میدانند.
۱۰. تصفیهخانه را همزمان با استخر طراحی کنید
یک اشتباه رایج این است که ابتدا ساختمان و استخر طراحی شوند و بعد به فکر تصفیهخانه بیفتند.
تصفیهخانه باید از همان مرحله طراحی معماری و تأسیسات در نظر گرفته شود؛ زیرا پمپها، فیلترها، تجهیزات گرمایش، سیستمهای کنترل و مسیرهای لولهکشی فضای قابل توجهی نیاز دارند.
همچنین دسترسی مناسب برای تعمیر و نگهداری تجهیزات ضروری است.
۱۱. سیستم گرمایش آب را متناسب با ظرفیت انتخاب کنید
در استخرهای بزرگ، گرم کردن آب مصرف انرژی قابل توجهی دارد.
انتخاب تجهیزات گرمایشی باید بر اساس حجم آب، دمای هدف، شرایط اقلیمی، سرپوشیده یا روباز بودن مجموعه و میزان استفاده انجام شود.
سیستم ضعیف میتواند باعث نارضایتی شناگران و افزایش هزینههای بهرهبرداری شود.
۱۲. تهویه در استخر سرپوشیده بسیار مهم است
در یک استخر سرپوشیده فقط دمای آب مهم نیست.
رطوبت زیاد میتواند باعث ایجاد مشکلاتی برای ساختمان، تجهیزات و آسایش کاربران شود. بنابراین سیستم تهویه و کنترل رطوبت باید از ابتدا در طراحی پروژه لحاظ شود.
۱۳. کفسازی ضد لغزش را جدی بگیرید
اطراف استخر دائماً با آب و رطوبت در تماس است.
استفاده از مصالح نامناسب میتواند خطر سر خوردن و آسیبدیدگی افراد را افزایش دهد.
مسیرهای اطراف استخر باید با توجه به ایمنی، تخلیه آب و رفتوآمد کاربران طراحی شوند. مقررات ملی ساختمان نیز بر وجود مسیر حرکتی بدون مانع و غیرلغزنده در اطراف استخر تأکید دارد.
۱۴. مسیر خروج اضطراری را از ابتدا طراحی کنید
در مجموعهای که تعداد زیادی نفر بهطور همزمان حضور دارند، خروج اضطراری موضوعی حیاتی است.
مسیرهای خروج، علائم راهنما و دسترسی مناسب باید در نقشه اولیه پروژه مشخص باشند و نباید بعداً به ساختمان اضافه شوند.
۱۵. تجهیزات نجات را پیشبینی کنید
استخر عمومی بدون تجهیزات نجات کامل نیست.
تجهیزات نجات، وسایل کمکهای اولیه، تجهیزات ارتباطی و فضای مناسب برای حضور ناجیان باید در طراحی مجموعه در نظر گرفته شوند.
۱۶. محل استقرار ناجیان را هوشمندانه انتخاب کنید
ناجی باید بتواند بخشهای مختلف استخر را بهخوبی زیر نظر داشته باشد.
طراحی نامناسب ستونها، تجهیزات تزئینی یا اختلاف ارتفاعها میتواند دید ناجی را محدود کند.
در پروژههای بزرگ حتی ممکن است به چند نقطه نظارت نیاز باشد.
۱۷. رختکن را متناسب با ظرفیت طراحی کنید
رختکن یکی از بخشهایی است که کاربران مستقیماً کیفیت آن را احساس میکنند.
تعداد کمدها، نیمکتها، فضای تعویض لباس، تهویه، مسیر ورود و خروج و تفکیک مناسب فضاها باید با ظرفیت مجموعه هماهنگ باشد.
۱۸. تعداد دوشها را بر اساس ظرفیت محاسبه کنید
اگر صدها نفر در یک بازه زمانی وارد مجموعه شوند، تعداد کم دوشها باعث ایجاد صف و نارضایتی خواهد شد.
بهتر است ظرفیت دوشها، سرویسهای بهداشتی و رختکن همزمان با ظرفیت استخر محاسبه شود.
۱۹. فضای مخصوص کودکان را جداگانه طراحی کنید
اگر مجموعه قرار است خانوادگی باشد، ایجاد بخش کودکان میتواند ارزش زیادی به آن اضافه کند.
اما این بخش باید متناسب با سن کاربران، عمق مناسب، دسترسی کنترلشده و تجهیزات ایمنی مخصوص خود طراحی شود.
استانداردهای طراحی استخر نیز انواع مختلفی از استخرهای عمومی از جمله استخرهای آموزشی کودکان و استخرهای تفریحی را پوشش میدهند.
۲۰. پارکینگ را فراموش نکنید
برای یک مجموعه عمومی بزرگ، پارکینگ بخشی از تجربه مشتری است.
اگر ظرفیت استخر بالا باشد اما پارکینگ کافی وجود نداشته باشد، حتی یک مجموعه بسیار زیبا نیز میتواند با مشکل مواجه شود.
بهتر است ظرفیت پارکینگ از همان مرحله مطالعات اولیه بررسی شود.
۲۱. انرژی مصرفی را پیش از ساخت محاسبه کنید
هزینه ساخت تنها هزینهای نیست که باید در نظر گرفته شود.
استخرهای بزرگ هزینههای دائمی برای گرمایش آب، تهویه، تصفیه، روشنایی، پمپاژ و نگهداری دارند.
به همین دلیل، سرمایهگذار باید علاوه بر هزینه احداث، هزینههای ماهانه بهرهبرداری را نیز تخمین بزند.
۲۲. مصالح مناسب برای محیط مرطوب انتخاب کنید
محیط استخر دائماً در معرض رطوبت، مواد شیمیایی و تغییرات دما قرار دارد.
بنابراین انتخاب مصالح کف، دیوار، سقف، تأسیسات و تجهیزات باید با توجه به شرایط محیط استخر انجام شود.
کیفیت پایین مصالح ممکن است در کوتاهمدت هزینه پروژه را کاهش دهد اما در بلندمدت هزینه تعمیرات را افزایش دهد.
۲۳. نورپردازی را فقط برای زیبایی انجام ندهید
نورپردازی استخر علاوه بر زیبایی باید کاربردی و ایمن باشد.
نور مناسب در اطراف استخر، مسیرهای رفتوآمد و بخشهای مختلف مجموعه میتواند به دید بهتر کاربران و کارکنان کمک کند.
در استخرهای ورزشی نیز کیفیت نورپردازی باید با نوع استفاده از فضا هماهنگ باشد.
۲۴. امکانات جانبی را از ابتدا پیشبینی کنید
اگر قصد دارید مجموعه در آینده به یک مرکز آبی کامل تبدیل شود، بهتر است فضای لازم برای امکاناتی مانند سونا، جکوزی، بوفه، فروشگاه لوازم شنا، سالن بدنسازی یا بخش ماساژ از ابتدا بررسی شود.
اضافه کردن این فضاها پس از اتمام پروژه معمولاً دشوارتر و پرهزینهتر است.
۲۵. مدل درآمدی استخر را قبل از ساخت مشخص کنید
ساخت یک استخر بزرگ باید علاوه بر جنبه فنی، از نظر اقتصادی نیز توجیه داشته باشد.
قیمت بلیت، ظرفیت پذیرش روزانه، تعداد سانسها، هزینه کارکنان، هزینه انرژی، تعمیرات، درآمد امکانات جانبی و میزان مراجعه احتمالی باید در یک مدل مالی بررسی شوند.
این موضوع به شما نشان میدهد پروژه چه میزان سرمایه نیاز دارد و چه زمانی میتواند به نقطه سربهسر برسد.
۲۶. تجربه مشتری را از مرحله طراحی در نظر بگیرید
یک استخر عمومی موفق فقط استخری با آب تمیز نیست.
کاربر از لحظه ورود تا زمان خروج، مجموعه را ارزیابی میکند؛ از برخورد کارکنان و سرعت پذیرش گرفته تا تمیزی رختکن، کیفیت دوشها، دمای آب، تهویه و امکانات رفاهی.
بنابراین بهتر است مسیر حرکت مشتری از ورودی تا استخر روی نقشه بررسی شود.
۲۷. قبل از طراحی نهایی، نمونههای موفق را بررسی کنید
یکی از بهترین روشها برای طراحی یک مجموعه عمومی، بررسی نمونههای موفق موجود است.
بررسی امکانات، نحوه قیمتگذاری، ظرفیت، طراحی داخلی و تجربه مشتری مجموعههای مختلف میتواند ایدههای ارزشمندی برای پروژه جدید ایجاد کند.
برای مثال، میتوانید برای شناخت نمونههای موجود، فهرست استخرهای خوب تهران را بررسی کنید و ببینید مجموعههای موفق چه امکاناتی ارائه میدهند.
در کرج نیز بررسی لیست استخرهای مطرح کرج میتواند برای مقایسه امکانات و مدلهای مختلف مجموعههای آبی مفید باشد.
همچنین اگر پروژه در شمالغرب کشور باشد، بررسی چند مورد از استخرهای ارومیه میتواند دید مناسبی نسبت به امکانات و نیازهای بازار محلی ایجاد کند.
۲۸. پروژه را با نگاه بلندمدت طراحی کنید
استخر عمومی قرار نیست فقط برای روز افتتاحیه زیبا باشد.
تجهیزات باید قابلیت تعمیر داشته باشند، دسترسی به موتورخانه مناسب باشد، مسیر لولهها منطقی طراحی شود و مصالح انتخابشده دوام کافی داشته باشند.
طراحی اصولی میتواند هزینههای تعمیر و نگهداری سالهای آینده را به شکل قابل توجهی کاهش دهد.
۲۹. کیفیت را فدای کاهش هزینه ساخت نکنید
کاهش هزینه همیشه به معنای اقتصادیتر شدن پروژه نیست.
اگر برای کاهش هزینه از تجهیزات ضعیف استفاده شود، ممکن است هزینههای تعمیر، مصرف انرژی و تعویض تجهیزات در سالهای بعد چند برابر شود.
بهتر است به جای کاهش کورکورانه هزینهها، پروژه از نظر هزینه ساخت + هزینه بهرهبرداری + طول عمر تجهیزات ارزیابی شود.
۳۰. قبل از شروع عملیات اجرایی، همه چیز را دوباره بررسی کنید
آخرین مرحله قبل از شروع ساخت، بررسی جامع نقشهها و برنامه پروژه است.
ابعاد استخر، سازه، تأسیسات، تصفیهخانه، موتورخانه، تهویه، رختکن، دوشها، پارکینگ، مسیرهای اضطراری و تجهیزات ایمنی باید با یکدیگر هماهنگ باشند.
هر تغییری که بعد از شروع عملیات عمرانی ایجاد شود، معمولاً هزینه و زمان بیشتری نسبت به اصلاح آن در مرحله طراحی خواهد داشت.
جمعبندی و سخن آخر
ساخت یک استخر عمومی بزرگ، پروژهای چندوجهی است که معماری، سازه، تأسیسات، تصفیه آب، تهویه، ایمنی، بهداشت و اقتصاد پروژه را همزمان درگیر میکند. بنابراین موفقیت آن فقط به ساخت یک کاسه بتنی و پر کردن آن با آب وابسته نیست.
اگر از همان ابتدا کاربری، ظرفیت، زمین، مجوزها، نقشه معماری، سیستم تصفیه، تهویه، گرمایش، ایمنی و مدل اقتصادی بهدرستی بررسی شوند، احتمال موفقیت پروژه بسیار بیشتر خواهد بود. استانداردهای مرتبط با استخرهای شنا نیز دقیقاً با هدف ایجاد محیطهایی ایمن، بهداشتی و مناسب برای استفاده عمومی تدوین شدهاند.
برای یک مجموعه آبی بزرگ، بهترین رویکرد این است که قبل از شروع ساخت، تمام مسیر پروژه از مرحله انتخاب زمین تا سالهای بهرهبرداری شبیهسازی و بررسی شود؛ زیرا بسیاری از هزینههای سنگین آینده را میتوان با یک طراحی دقیق در همان مرحله اول پیشگیری کرد.


