فیلر قالب بندی چیست؟ کاربرد، انواع و روش نصب فیلر قالب

در بسیاری از پروژه های بتنی، ابعاد واقعی دیوار، تیر یا فونداسیون دقیقا با ترکیب پنل های مدولار موجود هماهنگ نمی شود. پس از کنار هم قرار گرفتن قالب ها ممکن است فاصله باریکی باقی بماند که استفاده از یک پنل استاندارد برای پوشاندن آن امکان پذیر نباشد. رها کردن این فاصله نیز باعث نشت شیره بتن و به هم خوردن ابعاد عضو خواهد شد. فیلر قالب بندی برای حل چنین مسئله ای به کار می رود.

فیلر قطعه ای باریک در سیستم قالب بندی فلزی است که فضای باقی مانده میان پنل ها را تکمیل می کند. این قطعه علاوه بر تنظیم ابعاد قالب، در بعضی چیدمان ها فضای لازم برای جدا کردن پنل های بزرگ از سطح بتن را فراهم می سازد. با وجود ظاهر ساده، ابعاد و نحوه نصب فیلر باید از مرحله پنل بندی مشخص شود.

فیلر قالب بندی چیست؟

فیلر قالب بندی یا فیلر قالب بتن، قطعه ای فلزی با عرض کم است که بین پنل های قالب قرار می گیرد. ساختار آن متناسب با سیستم قالب فلزی طراحی می شود تا بتوان آن را با اتصالات رایج به پنل های مجاور متصل کرد و سطح قالب بندی را بدون شکاف تکمیل نمود.

واژه Filler به معنای پرکننده است و نام این قطعه نیز از وظیفه اصلی آن می آید. البته فیلر قالب را نباید با مواد پرکننده موجود در طرح اختلاط بتن یا فیلرهای مورد استفاده در صنایع دیگر اشتباه گرفت. فیلر مورد بحث یک قطعه قالب بندی است و داخل بتن باقی نمی ماند.

فیلر قالب بندی چه کاربردی دارد؟

کاربرد فیلر فقط پوشاندن یک فاصله ظاهری نیست. محل قرارگیری و عرض آن می تواند بر دقت ابعاد، کیفیت درز و امکان باز کردن قالب اثر بگذارد. مهم ترین کاربردهای این قطعه عبارت اند از:

تکمیل ابعادی که با پنل استاندارد پوشش داده نمی شوند

پنل های مدولار در عرض ها و طول های مشخص تولید می شوند. اگر عرض نهایی سطح موردنظر مضرب دقیقی از ابعاد پنل ها نباشد، فاصله محدودی باقی می ماند. فیلر با عرض مناسب این فاصله را پر می کند و امکان می دهد قالب مطابق اندازه نقشه بسته شود.

این کاربرد در دیوار، فونداسیون، تیر، ستون و سایر اعضایی دیده می شود که هندسه آن ها با شبکه مدولار قالب تطابق کامل ندارد. استفاده از قطعه متناسب، راهکار دقیق تری نسبت به قرار دادن چوب، ورق آزاد یا مصالح موقت در درز است.

ایجاد فضای لازم برای قالب برداری

در بعضی نقاط، به ویژه گوشه های بسته یا فضاهای محدود، پنل ها پس از سخت شدن بتن فضای کافی برای حرکت و جدا شدن ندارند. قرار دادن فیلر در محل حساب شده باعث می شود ابتدا این قطعه باریک باز شود و سپس فضای آزاد لازم برای جدا کردن پنل های مجاور به وجود آید.

همین روش در قالب های بزرگ یا لارج پنل نیز کاربرد دارد. فیلر می تواند میان دو پانل یکپارچه قرار گیرد تا پس از باز شدن آن، جداسازی مجموعه از سطح بتن و انتقال با جرثقیل آسان تر شود. این کاربرد باید پیش از مونتاژ پیش بینی شود و نمی توان پس از بتن ریزی برای آن تصمیم گرفت.

تکمیل قالب بندی تیر و آویز

در قالب بندی کف تیر یا آویز تیر ممکن است ترکیب پنل های موجود دقیقا با عرض یا ارتفاع موردنیاز هماهنگ نباشد. فیلر باریک می تواند بخش باقی مانده را تکمیل کند و در محل مناسب، به باز شدن راحت تر قالب پس از رسیدن بتن به مقاومت لازم کمک نماید.

کاهش استفاده از پرکننده های موقت و غیراصولی

اگر فاصله میان پنل ها با قطعات نامناسب پوشانده شود، احتمال جابه جایی، نشت شیره بتن، ایجاد پلیسه و اختلاف سطح افزایش پیدا می کند. فیلر سازگار با سیستم قالب، اتصال منظم تری ایجاد می کند؛ البته نتیجه نهایی همچنان به سلامت قطعه، اتصال صحیح و مهاربندی کافی وابسته است.

فیلر قالب از چه اجزایی ساخته می شود؟

ساختار فیلر بسته به نوع سیستم قالب بندی و عرض قطعه متفاوت است. در بسیاری از مدل های فلزی، این قطعه از یک رویه باریک به همراه لبه ها یا تسمه های پانچ شده ساخته می شود تا امکان اتصال آن به پنل های مجاور وجود داشته باشد.
هماهنگی سوراخ های اتصال فیلر با پنل، صافی رویه و نداشتن تابیدگی اهمیت زیادی دارد. هرگونه تغییر شکل یا ناهماهنگی در محل اتصال می تواند باعث ایجاد اختلاف سطح، باز شدن درز یا دشوار شدن نصب پین و گوه شود.

فیلر قالب بندی از نظر ابعاد و کاربرد چه انواعی دارد؟

فیلرها را می توان براساس ابعاد، نحوه ساخت و کاربرد موردنظر در گروه های مختلف بررسی کرد. این تقسیم بندی در میان تولیدکنندگان کاملا یکسان نیست؛ بنابراین هنگام انتخاب، مشخصات فنی و سازگاری قطعه با سیستم قالب اهمیت بیشتری از نام آن دارد.

فیلر مدولار

طول، سوراخ کاری و لبه های فیلر مدولار با پنل های همان سیستم هماهنگ است. این قطعه برای پر کردن فواصل باریک یا ایجاد فضای باز شدن قالب به کار می رود.

فیلر با ابعاد سفارشی

اگر فاصله باقی مانده با ابعاد موجود پوشش داده نشود، فیلر با عرض، طول یا اتصال سفارشی ساخته می شود. این قطعه باید براساس نقشه پنل بندی طراحی شود.

تفاوت فیلر با پنل، کنج و نبشی پانچ چیست؟

وظیفه فیلر با پنل و قطعات کنج یکسان نیست:

فیلر نباید بدون بررسی جایگزین کنج یا پنل شود و مهار مجموعه نیز باید براساس فشار بتن تعیین گردد.

ابعاد فیلر چگونه انتخاب می شود؟

برای تعیین عرض فیلر، ابتدا سطح پنل بندی می شود. سپس مجموع عرض پنل ها، کنج ها و سایر قطعات از بعد واقعی عضو کسر می گردد. مقدار باقی مانده، عرض قطعه تکمیلی را مشخص می کند.

طول فیلر باید با پنل های مجاور و محل درزهای افقی هماهنگ باشد. استفاده از چند قطعه کوتاه، تعداد اتصالات و احتمال نشت را افزایش می دهد.

اگر هدف آسان شدن قالب برداری است، ترتیب باز شدن قطعات، مسیر حرکت پنل و دسترسی نیروی اجرایی نیز باید مشخص باشد.

روش نصب فیلر قالب بندی

نصب فیلر بخشی از مونتاژ کل سیستم است. ترتیب کلی اجرا چنین است:

1. ابعاد عضو بتنی و چیدمان پنل ها از روی نقشه بررسی می شود.
2. محل و عرض فضای باقی مانده یا خط موردنیاز برای باز شدن قالب مشخص می گردد.
3. فیلر سازگار با طول و سیستم اتصال پنل ها انتخاب می شود.
4. قطعه میان دو قالب قرار گرفته و سوراخ های اتصال هم راستا می شوند.
5. اتصال با پین و گوه یا متعلقات تعریف شده سیستم تکمیل می شود.
6. رویه فیلر با سطح پنل های مجاور هم تراز می گردد.
7. درزها، پشت بندها، مهارها و احتمال نشت شیره بتن کنترل می شوند.

باریک بودن فیلر به معنی نیاز کمتر به اتصال نیست. فشار بتن می تواند قطعه یا اتصال ناقص را جابه جا کند؛ بنابراین مهار آن باید در طراحی کل قالب دیده شود.

روش باز کردن فیلر پس از بتن ریزی

پس از رسیدن بتن به مقاومت لازم و تایید مسئول فنی، اتصالات فیلر به صورت کنترل شده آزاد می شوند. با خارج شدن قطعه، فضای لازم برای حرکت پنل های کناری ایجاد خواهد شد.

ضربات شدید می توانند به بتن یا قالب آسیب بزنند. سخت باز شدن فیلر ممکن است ناشی از باقی ماندن اتصال، نفوذ شیره بتن، تابیدگی یا روغن کاری نامناسب باشد و باید علت آن برطرف شود.

اشتباهات رایج در استفاده از فیلر

بعضی خطاها باعث می شوند قطعه نتواند نقش اصلی خود را در تکمیل سطح یا قالب برداری انجام دهد:

• اندازه گیری فاصله بدون تهیه چیدمان کامل پنل ها
• انتخاب فیلری با سوراخ کاری ناسازگار با قالب
• استفاده از چوب یا ورق آزاد به جای قطعه مهارشده
• بی توجهی به هم سطح بودن رویه فیلر و پنل
• کم کردن تعداد اتصالات به دلیل باریک بودن قطعه
• قرار دادن فیلر در محلی که امکان دسترسی برای باز کردن آن وجود ندارد
• مسدود کردن مسیر خروج فیلر با پشت بند یا تجهیزات دیگر
• استفاده از قطعه تابیده، جوش شکسته یا لبه تغییرشکل یافته
• درزبندی ناقص و نشت شیره بتن
• باز کردن قالب پیش از رسیدن بتن به مقاومت لازم

نکات مهم هنگام سفارش فیلر قالب

پیش از سفارش باید عرض و طول، شکل مقطع، ضخامت ورق، نوع لبه، فاصله سوراخ ها و سازگاری با پنل های موجود مشخص شود. شباهت ظاهری دو سیستم لزوما به معنی سازگاری کامل آن ها نیست.

صافی رویه، یکنواختی عرض، کیفیت جوش، تراز لبه ها و دقت سوراخ کاری باید کنترل شوند. برای استفاده مکرر، مقاومت قطعه در برابر تغییر شکل نیز اهمیت دارد.

در این زمینه، شهرقالب با تولید تجهیزات مطابق اصول مهندسی برای قالب بندی دقیق، بر هماهنگی ابعادی و کیفیت ساخت قطعات مورد استفاده در سیستم قالب تمرکز دارد. هنگام سفارش فیلر نیز ارائه ابعاد واقعی، تعداد موردنیاز و مشخصات قالب های موجود، احتمال انتخاب قطعه ناسازگار را کاهش می دهد.

قیمت فیلر قالب بندی به چه عواملی بستگی دارد؟

قیمت فیلر به وزن، ضخامت ورق، طول و عرض، شکل مقطع، نوع سوراخ کاری، کیفیت جوش و تعداد سفارش بستگی دارد. قطعه سفارشی نیز ممکن است قیمت متفاوتی داشته باشد.

در مقایسه قیمت باید مشخصات فنی یکسان باشند. قیمت کمتر برای قطعه ای با ورق نازک یا سوراخ کاری ناسازگار، مزیت واقعی نیست.

سوالات متداول درباره فیلر قالب بندی

آیا فیلر داخل بتن باقی می ماند؟

خیر. فیلر بخشی از سیستم موقت قالب بندی است و پس از رسیدن بتن به مقاومت لازم همراه سایر قالب ها باز می شود.

آیا می توان به جای فیلر از قالب باریک استفاده کرد؟

اگر پنل مدولار باریک با ابعاد موردنیاز و سیستم اتصال قالب موجود باشد، می توان از آن برای تکمیل بعضی فواصل استفاده کرد. اما در فواصل محدود یا زمانی که هدف ایجاد فضای اولیه برای قالب برداری است، فیلر متناسب با چیدمان قالب گزینه مناسب تری خواهد بود.

آیا فیلر فقط برای دیوار بتنی استفاده می شود؟

خیر. فیلر در هر بخشی که به تکمیل فاصله محدود یا ایجاد فضای بازشو نیاز دارد قابل استفاده است.

مهم ترین نکته در خرید فیلر چیست؟

سازگاری ابعاد و سوراخ های اتصال فیلر با قالب های موجود مهم ترین نکته است. پس از آن باید صافی رویه، ضخامت، کیفیت جوش و امکان باز شدن قطعه بررسی شود.

جمع بندی

فیلر قالب بندی یک قطعه فلزی باریک برای پر کردن فواصل باقی مانده میان پنل ها و ایجاد فضای لازم جهت قالب برداری است. این قطعه کمک می کند ابعاد قالب با نقشه هماهنگ شود، درزهای موقت کاهش یابند و جدا کردن قالب های بزرگ یا قرارگرفته در فضای محدود آسان تر انجام شود.

عملکرد صحیح فیلر به انتخاب عرض و طول مناسب، سازگاری با پنل، اتصال کامل، هم تراز بودن رویه و پیش بینی ترتیب قالب برداری وابسته است. به همین دلیل، محل فیلر باید از مرحله پنل بندی تعیین شود و پیش از بتن ریزی همراه سایر اتصالات و مهارهای قالب مورد کنترل قرار گیرد.